Zapalenie jelit to szerokie pojęcie obejmujące zarówno infekcje (wirusowe, bakteryjne, pasożytnicze), jak i choroby przewlekłe, takie jak nieswoiste zapalenia jelit (NZJ) czy celiakia. Objawy mogą być bardzo różne – od biegunki i bólu brzucha po krew w stolcu czy utratę masy ciała. Aby ustalić przyczynę dolegliwości, kluczowa jest odpowiednia diagnostyka laboratoryjna. Poniżej odpowiadamy na pytanie, jakie badania na stan zapalny jelit warto wykonać.
Spis treści
Badania krwi
Badania krwi są pierwszym krokiem w diagnostyce zapalenia jelit. Pozwalają ocenić, czy w organizmie toczy się stan zapalny oraz czy doszło do zaburzeń wchłaniania.
Morfologia krwi
- ocenia ogólny stan organizmu,
- może wskazywać na niedokrwistość lub stan zapalny,
- bywa pomocna w rozpoznaniu przewlekłych chorób jelit.
CRP (białko C‑reaktywne)
- marker stanu zapalnego,
- podwyższone CRP może sugerować infekcję lub nieswoiste zapalenie jelit.
OB (odczyn Biernackiego)
- wolniej reagujący wskaźnik zapalny,
- pomocny w ocenie przewlekłych procesów zapalnych.
Przeciwciała w kierunku celiakii
- przeciwciała anty‑tTG IgA/IgG,
- zalecane przy przewlekłej biegunce, wzdęciach i niedoborach pokarmowych.
Badania kału
Badania kału są kluczowe, ponieważ pozwalają ocenić stan jelit bezpośrednio w miejscu, gdzie toczy się proces chorobowy.
Kalprotektyna w kale Badanie kału na zapalenie jelit | helisalab.pl
- jedno z najważniejszych badań w diagnostyce nieswoistych zapaleń jelit (Crohn, WZJG),
- wysoki poziom wskazuje na aktywny stan zapalny.
Badanie kału na pasożyty i antygeny
- pomocne przy podejrzeniu infekcji pasożytniczych (np. Giardia),
- zalecane przy przewlekłej biegunce.
Badania w kierunku toksyn Clostridioides difficile
- szczególnie ważne po antybiotykoterapii.
Badania specjalistyczne
Testy molekularne (PCR)
- wykrywają materiał genetyczny patogenów,
- charakteryzują się bardzo wysoką czułością i swoistością,
- przydatne w diagnostyce infekcji wirusowych, bakteryjnych i pasożytniczych jelit.
Kiedy warto wykonać badania?
Badania są zalecane, jeśli występują:
- przewlekła lub nawracająca biegunka,
- bóle i skurcze brzucha,
- krew lub śluz w stolcu,
- nagła utrata masy ciała,
- wzdęcia, odbijanie, uczucie przelewania,
- objawy po podróży lub po antybiotykoterapii.
Pasożyty, które najczęściej wywołują zapalenie jelit
- Giardia lamblia (Lamblia intestinalis) Giardia lamblia – test PCR | Helisa Laboratorium
Jeden z najczęstszych pasożytów jelitowych. Powoduje lambliozę, która prowadzi do biegunek, wzdęć i zaburzeń wchłaniania.
- Cryptosporidium parvum Cryptosporidium parvum – PCR test | Helisa Laboratorium
Częsta przyczyna biegunek po skażonej wodzie. Szczególnie groźny u dzieci i osób z obniżoną odpornością.
- Entamoeba histolytica Pasożyty pakiet 5 (ameboza) | Helisa Laboratorium
Wywołuje pełzakowicę jelitową. Może prowadzić do krwistych biegunek i owrzodzeń jelita.
- Blastocystis hominis Pasożyty pakiet 2 (dientamoeba, blastocystis) – NAJCZĘSTSZE INFEKCJE | Helisa Laboratorium
Pasożyt o zmiennej patogenności. U części osób powoduje przewlekłe biegunki, bóle brzucha i wzdęcia.
- Inne pasożyty przewodu pokarmowego Pasożyty pakiet 7 | Helisa Laboratorium
Owsiki, glista ludzka czy tasiemce rzadziej powodują typowe zapalenie jelit, ale mogą wywoływać przewlekłe dolegliwości brzuszne.
Diagnostyka zapalenia jelit opiera się na połączeniu badań krwi, kału oraz testów molekularnych. Odpowiednio dobrany zestaw badań pozwala szybko ustalić przyczynę dolegliwości i zaplanować dalsze postępowanie.
